چوب یکی از موارد بسیار پرکاربرد می باشد که طبیعت به بشر هدیه داده و از گذشته های دور تاکنون در مصارف و موارد مختلف استفاده فراوان شده و روز به روز استفاده از آن در حال گسترش می باشد. تاریخچه پیدایش صنایع چوب به گذشته های دور و حداقل 10،000 سال قبل باز می گردد. و از دیرباز تاکنون، صنایع چوبی در ساخت ابزار، هنر، تولید گرما، کاغذ، کاربرد های مختلف صنعتی و خانگی و …. بسیار به کار رفته است. در این مقاله با ما همراه باشید تا تاریخچه پیدایش صنایع چوب را بهتر و بیشتر شناسید.
چوب چیست؟
قبل از هر چیز باید با مفهوم چوب آشنا شوید. چوب یک ماده آلی حاصل از رشد و سنتز گیاه بوده و بخش اصلی بدنه درختان و بوته ها می باشد. وظیفه اصلی آن یکی حفظ استحکام گیاه (عمدتاً در درختان و بوته ها) و دیگر انتقال آب و مواد مغذی از ریشه به برگ و میوه ها می باشد. بشر با قطع درختان جنگل ها و نیز درختان فاقد حیات، چوب خام را استخراج می کند تا از آن در مصارف مختلف و مصنوعات چوبی استفاده کند.
دلایل گستردگی استفاده از چوب و مصنوعات چوبی از گذشته تا کنون
عمر بالا و دوام درازمدت: با وجود اینکه چوب یک ماده آلی می باشد، اما ماهیت آن به گونه ای می باشد که در صورت نگهداری و همچنین فرآوری صحیح، عمر و دوام طولانی خواهد داشت.
قابلیت فرم دهی و شکلدادن: چوب به وسیله ابزار آلات مختلف، می تواند به سادگی به فرم و شکل دلخواه ساخته شود و سپس پایداری و استحکام خود را حفظ نماید. این موضوع باعث شده که در مصارف مختلف با توجه به نیاز و هدف مورد نظر بتوان از چوب استفاده نمود. از ساخت آثار ظریف هنری تا تخته های بزرگ قفسه ها و کتابخانه ها با اندازه های دقیق مورد استفاده قرار می گیرد.
تجدید پذیر بودن: چوب تجدید پذیر می باشد و بر خلاف نفت و فلزات و ذغالسنگ و … که روزی منابع آن به پایان می رسد، امکان تولید به طور دائمی را دارد. بسیاری از کشور های پیشرفته مانند روسیه، برنامه های ویژه برای گسترش جنگل ها دارند و با کاشت هر چه بیشتر درختان و جنگل افزایی، صادرات پر رونقی به سایر کشور ها دارند.
دسترسی جهانی: بر خلاف نفت و فولاد و بسیاری منابع، که تنها در مناطق خاصی یافت می شود، چوب محدود به مکان خاصی نیست و در سراسر دنیا از درختان و بوته ها می توان برای تولید چوب و مصنوعات چوبی استفاده نمود. اگر چه در برخی مناطق مانند روسیه و اسپانیا و …. چوب های با کیفیت بالاتر به دلیل شرایط آب و هوایی و منطقه ای قابل حصول می باشد.
مقاومت بالا و استحکام کافی: با توجه به مقاومت بالا و مطلوب چوب در بسیاری از سازه ها و مصنوعات و آثار هنری و دستی و همچنین لوازم دکوراسیون و غیره استفاده می شود. این ویژگی یکی از اصلی ترین دلایل کاربرد گسترده چوب در دنیا می باشد. به عنوان مثال استفاده از چوب در کابینت، کیفیت بسیار مطلوبی داشته و مقاومت کافی برای سال ها استفاده را دارد. امروزه به لطف رشد تکنولوژی و پیشرفت در تراکم سازی چوب، حتی در برخی از سازه ها و خانه ها، از اسکلت چوبی استفاده می گردد.
قابلیت تولید آتش و گرما: چوب در اثر تماس با آتش، مشتعل می شود و می تواند طی زمان طولانی آتش و گرما ایجاد کند. همچنین در صورتی که از چوب، ذغال تهیه شود، گرمای مطلوب و طولانی تری خواهد داشت. این قابلیت تولید گرمای طولانی مدت، باعث شده که چوب یک منبع گرمایی بهینه و کم مصرف تلقی گردد. در سوی دیگر، چوب کاملاً در مقابل بنزین و نفت بوده و سریعاً آتش زا نیست و می توان در استفاده غیرگرمایی با روکش هایی امکان شعلهوری آن را حتی کمتر نیز نمود.
استفاده از چوب و صنایع چوبی در زمان های قدیم
بشر از همان زمان غارنشینی، از چوب برای بهبود زندگی و رفاه و پیشرفت خود استفاده نمود. به دلیل در دسترس پذیر بودن چوب و اینکه تا حدودی می توانست با نیروی دست، آن را برای مصارفی چون قایق، پناهگاه، هیزم و … به کار ببرد. همچنین بشر از گذشته دور در تهیه چماق و ابزارآلات بسیار ساده جنگی در دفاع از خود استفاده بسیار می کرده است.
در شهر هامبورگ و در موزه آلتونا، انواع وسایل و صنایع چوبی از گذشته های دور تاکنون نگهداری می شود. که تاریخچه پیدایش صنایع چوب و رشد و گسترش آن در طی سالیان را به خوبی نشان می دهد. همچنین در موزه علوم طبیعی لندن و موزه لوور پاریس آثار بسیاری از صنایع چوبی از گذشته تاکنون به چشم می خورد.
یکی از تمدن های گذشته که از صنایع چوب استفاده های تحسین برانگیزی داشته، مصر باستان می باشد. آثار مشاهده شده در دره نیل نشان از خلاقیت و ظرافت و تمدن بالای مصر باستان در نجاری و درود گری و ساخت صنایع چوب دارد.
مطالعات و بررسی آثار نشان دهنده ارتباط مستقیم چوب و صنایع چوبی با تمدن های بشری دارد. چین باستان، یونان و روم باستان، امپراطوری هخامنشیان، بابلیان و …. همگی از چوب استفاده های بسیاری در ساخت محل سکونت، ابزار جنگی، قایق، وسایل هنری و غیره داشته اند.
آشنایی با رشد و گسترش استفاده از صنایع چوب
با رشد تکنولوژی و گسترش ابزار آلات و بخصوص اختراع فولاد، استفاده از چوب و صنایع چوبی به شدت گسترش یافته است. چرا که بشر می توانست فرم و شکل مورد نظر خود را در چوب با استفاده از دستگاه های پیشرفته بوجود آورد.
از حدود 200 سال گذشته که بشر به لطف رشد تکنولوژی و پیدایش ماشین های صنعتی، چوب را به شکل تخته فیبر درآورد، صنایع چوبی کاربرد بسیار گسترده تری یافت. تخته ورق های سه لایی، نئوپان و سپس تولید ام دی اف باعث شد که صنایع چوبی جای تازه ای را در زندگی بشر باز کند. همچنین اختراع ابزار های برش دقیق و لیزر نیز باعث گسترش روز افزون صنایع چوب در آثار هنری شد و به استفاده از چوب در همه جا زیبایی ویژه ای بخشید.